içinde

Performans Sanatının Doğuşu, Performans Sanatı Nedir?

Marina-Abramovic-rhythm-0-1974
Marina-Abramovic-rhythm-0-1974

Performans Sanatı: Sanatta geleneksel çizgilere, sınırlara, kalıplara, aracılara tepki gösteren ve bunu da beden ile gerçekleştiren sanattır. Tiyatro, müzik, dans, şiir gibi diğer alanları da kapsayarak disiplinlerarası bir yaklaşım sergiler.

Allan Kaprow, 6 Bölümde 18 Oluşum gösterisinden bir kare, 1959 - Performans Sanatı
Allan Kaprow, 6 Bölümde 18 Oluşum gösterisinden bir kare, 1959 – Performans Sanatı

Performans Sanatının Doğuşu

1. Dünya Savaşı’ndan sonra toplumsal sorunlar sanatın konusu haline gelmiştir. Bundan dolayıdır ki kökleri, sanatın hayat damarlarına kanı; eleştirel, ironik, anarşist şekilde pompalamaya çalışan dada akımına; gerçeği çok daha derinlerde arayan sürrealizme; gelenekselden sıyrılıp geleceğe önem veren fütürizme dayanmaktadır.

Tüm bunların etkisiyle 1960’lı yıllara gelindiğinde sanatı sınırlayan ve sanata belli bir çerçeve çizen; yetenek, beceri, kural ve daha birçok geleneksel ortadan kaldırılmaya başlanmış, sanatın tanımı değişmiş, derinleşmiş ve genişlemiştir.

Sanat artık sadece seçkin çevrelerde değildir; sokaklara taşmıştır, izleyicisine  ve sanatçısına daha geniş bir perspektif sunmaktadır. işte böyle bir ortamda performans sanatı toplumsal sorunları da kendisine dahil ederek izleyicisini de içine alacak, hayat ile sanat arasındaki keskin çizgileri bu sayede eritecek; ön yargılara, ötekileştirmelere, cinsiyetçiliğe ve daha birçok sıkıntılı noktaya eleştirisini beden ile yapacaktır. Beden, bütün sanat dallarında önemli olmakla birlikte performans sanatında sanatçısının tamamen ifade aracı haline gelmiştir. Sanatçı, vermek istediği mesajı performans ile doğrudan vermeye başlamış ve hatta denilebilir ki bazı performanslar mesajını izleyicisi ile tamamlamaktadır. 

Marina-Abramovic-rhythm-0-1974 - Performans Sanatı
Marina-Abramovic-rhythm-0-1974 – Performans Sanatı

Performans deyince akla ‘tiyatrodan farkı nedir?’ sorusu geliyor. Fark şu ki; tiyatro sanatçısı sergilediği oyunu yeniden canlandırabilir; lakin performans sanatının yeniden icrası ancak izleyicisinin zihninde vuku bulur; yani tekrarı yoktur. Tıpkı yaşam gibi, performans da o anda sergilenir ve biter. Tekrarı olsa bile aynısı olmayacaktır, tiyatro gibi bir metne bağlı değildir ve provası da yoktur. Tüm bu özelliklerinden dolayıdır ki performans sanatı yaşamın kendisine çok benzeyen ve en yakın olan sanat olarak görülmektedir.

Yoko Ono, Cut Piece, 1964 - Performans Sanatı
Yoko Ono, Cut Piece, 1964 – Performans Sanatı

Performans Sanatı’ nın En Cesur İsmi

Performans sanatının en cesur ismi Marina Abramovic’in ‘Tiyatroda başka birini canlandırırsınız, tiyatro siyah bir kutudur. Performans gerçektir. Tiyatroda bıçakla kesseniz ve kan görseniz, bıçak da kan da gerçek değildir. Performans sanatında bıçak, kan ve sanatçının bedeni gerçektir.’ sözleri bu sanatın, sanatçısı ve izleyicisi tarafından ürpertici bir gerçeklikle deneyimlendiğini gözler önüne serer. Tıpkı Abramovic’in saatlerce hareketsiz bir vaziyette, tüm sorumluluğu izleyicilerinden alarak kendini yine izleyicilerinin vicdanına bırakıp hem bedeninin hem de izleyicilerinin sınırlarını rhythm 0 performansında gördüğü gibi.

6 saat süren performans gösterisinde, bir masaya 72 obje yerleştirip, izleyicilerine bu objeleri diledikleri gibi kullanma serbestliğini vermiştir.

Ne düşünüyorsun?

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

bitcoin

Kripto Para Ne Anlama Geliyor? Bitcoin Yasal mı?

arabalar

Türkiye’nin Yakıt Tüketimi En Az Olan 20 Otomobili